rood petje

Je kijkt in mijn archief. Ik log nu verder onder mijn eigen naam: Bas de Meijer
.
Navigatie oude site:
ontwikkelaar fixeer contactsheet zelfportret
Vorige afdruk - Volgende afdruk

This content is geotagged Weten waar de foto gemaakt is? Klik op de straat/plaats onder de foto en zie het in Google Maps


Roodpetje Debat over reportagefotografie
06-03-2008 13:10
Door: Bas

"Het is een slecht debat en de volgende keer wil ik graag een moderator die weet waar hij over praat", met die uitsmijter gaf Hans Eijkelboom zijn frustratie weer van het debat over reportagefotografie dat gisteren in het Stedelijk Museum werd gehouden. De verwachtingen voor het debat waren hooggespannen. Ruim 550 aanmeldingen waren er, terwijl er slechts plek was voor nog geen 300 personen. Het was dan ook dringen om binnen te komen en voor de deur waren een aantal gelukszoekers die hoopten om alsnog naar binnen te kunnen.

De discussieavond werd gehouden naar aanleiding van de expositie van 60 jaar Magnum in het Stedelijk. Een tentoonstelling die slechts een handjevol van de aanwezigen had gezien. Het thema is reportagefotografie en het werd op alle vlakken behandeld. Van de positie van de reportagefotograaf, de estethiek in de fotografie en of reportagefotografie nu meer in musea dan ik kranten te zien is. Een beetje te ambitieus programma en moderator Edie Peters van Photoq had dan ook moeite om alles in goede banen te leiden.

De avond begint met de presentatie van een aantal sprekers. Het meest interessant was de jonge reportagefotograaf Rob Hornstra. Aan de hand van een boek van Capa en Steinbeck laat hij zien dat de problemen van de (foto)journalistiek van alle tijden zijn. De vraag is volgens hem wie er schuldig is aan de problemen, de media of de fotograaf zelf. Reportagefotografie is zijn ogen springlevend, je moet het heft in eigen handen nemen: "Als je niet tevreden bent met de tijdschriften waarin je foto's komen, begin er dan zelf een. En begin zelf een website waar je je foto's aanbiedt, dan ben je niet afhankelijk van een agentschap." Vooral de Nederlandse fotojournalist is veel te traditioneel vindt Hornstra en de Zilveren Camera is te voorspelbaar. Hij pleit voor een prijs voor de beste documentaire fotografie: "Laten we die dan maar de Gouden Camera noemen."
Claudia Hinterseer geeft een introductie van het agentschap Noor, dat zo zegt ze is opgericht in de geest van Magnum. Daarna wordt een nagenoeg niet te volgen verhaal vertelt door Marta Zarzycka, docent genderstudies aan de Universiteit Utrecht. Ze probeert duidelijk te maken hoe sommige foto's iconisch kunnen worden en waar beeld allemaal gebruikt wordt. Menigeen haakt echter af. Het einde van de eerste helft vormt een interview van Edie Peters met Magnum fotograaf Steve McCurry. Een gesprek waar weinig gezegd wordt. Volgens McCurry wordt je op een gegeven moment verslaafd aan de actie als je in oorlogsgebieden gaat werken, je gaat steeds dichterbij je onderwerp. Verder geeft hij aan dat er altijd plek is voor goede fotografie, juist ook door internet. Als Peters hem vraagt om een tip voor jonge fotografen, komt McCurry niet verder dan dat je je hart moet volgen. Een Amerikaans praatje noemt Hornstra dit interview naderhand. Langzaam lopen ook steeds meer mensen weg uit de zaal.

Na de pauze komen vier thema's aan de orde, met steeds drie verschillende panelleden. De eerste stelling gaat over de context van het beeld, in een krant zou een foto een andere betekenis krijgen dan in een museum. Op die stelling wordt niet echt ingegaan. Art director van De Pers op Zaterdag, Liesbeth Melkert, vertelt alleen maar dat ze graag naar foto's kijkt. Ad van Denderen, een bekende documentaire fotograaf, pleit voor een nieuw perspectief op Afrika, het wordt te eenzijdig belicht. Het wordt voor hem moeilijker om het werk kwijt te kunnen en door de beperkingen die kranten en tijdschriften nu eenmaal hebben, vanwege ruimte en typografie die het beeld be´nvloedt, werkt hij niet meer met een tijdschrift in het achterhoofd, maar eerder aan musea. En dat soort series kunnen prima terecht in het fotomuseum vindt Frits Gierstberg van het Nederlands Fotomuseum. Dat steeds meer fotoreportages worden gemaakt in opdracht van NGO's ziet hij niet als belemmering, mits je maar het hele verhaal vertelt bij een expositie. Ook esthetiek vormt geen belemmering, de fotografie moet mee veranderen en esthetiek is nu eenmaal belangrijk in de fotografie.

Volgens stelling twee moet een reportagefotograaf volledig afhankelijk zijn. Dat vindt Joep Lennarts, voorzitter NVF, wel in het ideale geval, maar je bent altijd afhankelijk van je netwerk en je kennis en dergelijke. Een fotograaf moet eigen initiatief tonen en niet wachten tot de telefoon gaat is zijn mening. "Het is nooit makkelijk geweest als je je eigen verhaal wilt vertellen, in wat voor vorm dan ook," aldus Lennarts. Voormalig ANP fotograaf en huidig chef fotoredactie van het Parool Juan Vrijdag stelt dat de fotograaf altijd afhankelijk is van de opdrachtgever en afnemers. Maar je bent als onafhankelijk fotograaf in het buitenland wel vrijer en interessant voor veel fotoagentschappen. Die verlies je weer als je weer terug naar je eigen land gaat overigens zegt hij. De fotografen van Noor werken weliswaar veel met NGO's, maar die zoeken zij op. Op die manier vinden ze een NGO die het beste past bij de onderwerpen die ze willen fotograferen, vertelt Claudia Hinterseer. In de contractbesprekingen wordt altijd gezegd dat de fotografen vrij moeten zijn in wat ze maken en dat het zeker geen reclameshoot wordt voor die NGO. Bovendien, zegt ze, melden we altijd in wat voor context de foto's zijn gemaakt en dat een NGO heeft meegewerkt. Zo schep je duidelijkheid.

Pas als stelling drie, goede reportagefotografie is te duur voor pers, komt breekt het debat echt los. Adriaan Monshouwer, voorzitter van de Zilveren Camera en commercieel directeur van Hollandse Hoogte, opent de aanval op onder andere De Volkskrant, die door Arno Haijtema wordt vertegenwoordigd. "Ze willen gewoon niet betalen, zelfs niet voor slechte fotografie," opent Monshouwer. Hij verwacht ook niet dat dat verandert, steeds meer media wordt immers gratis en men wil voor een dubbeltje op de eerste rij zitten, zegt hij. Dat gaat ook voor tekst gelden volgens Monshouwer. Dat fotografen wat lager in de rangorde staan bij kranten heeft volgens Monshouwer alles te maken met de historie, de kranten bestaan namelijk langer dan de fotografie en de fotografie is eigenlijk een soort indringer. Het is allemaal niet zo heel erg, aldus Monshouwer, "maar leg als fotograaf je ei ergens anders." Haijtema voelt zich als door een wesp gebeten en volgens hem investeert De Volkrant nog wel in fotografen. Ze sturen ook nog wel fotografen naar het buitenland, waarbij een week voor de krant wel lang is. "En ja, ze kunnen gewoon leven in die week. We betalen netjes," aldus Haijtema. Hij haalt ook weer het stokpaardje tevoorschijn dat de Nederlandse fotojournalist te conservatief is en komt net als bij een eerdere discussie met het voorbeeld dat Erik Refner en reportagefoto's maakt in Darfur en voor Pepsi commercieel werk maakt. Bovendien mag er wel wat meer naar internet gekeken worden. "In Nederland is het altijd klagen. Stel er iets tegenover!" Als Monshouwer reageert dat internet wat inkomsten betreft geen alternatief is, reageert Haijtema: "Zo gaat het zeker nooit wat worden. Je moet niet afwachten", en "Ik heb nog nooit een fotograaf ontmoet die alleen voor internet wil werken." Dat er steeds kortere verhalen in kranten en tijdschriften komen, komt volgens Haijtema omdat er geen vraag is naar zulke verhalen. Monshouwer ontkent en zegt dat het komt omdat de inkomsten van de adverteerder steeds belangrijker wordt om de investeerders tevreden te houden.
Dan wordt wegens tijd de discussie afgebroken en zijn we toe aan het laatste deel. De zaal is dan al voor een groot deel leeg.

Vernieuwing binnen reportagefotografie in onmogelijk en onzinnig, luidt de laatste stelling. Ook op die stelling wordt niet echt gereageerd. Rob Hornstra zoekt de vernieuwing in het continue zoeken naar manieren om beelden te presenteren, waarbij hij zich steeds afvraagt of het de goede plek is. Maar hij werkt vreemd genoeg nog niet veel met internet, zegt hij als reactie op het commentaar van Haijtema. Ook Ad van Denderen vindt dat je steeds moet kijken naar nieuwe mogelijkheden en dat je niet steeds hetzelfde moet blijven doen omdat het nieuw is. Vernieuwingen zijn volgens Frits Gierstberg relatief, je ziet immers ook steeds dingen terugkomen. Er worden volgens hem wel eens belangrijke stappen gemaakt, zoals Martin Parr en Perez deden. Maar ook dat is iets wat op een gegeven moment een tijdsbeeld wordt.

En daarmee is de discussieavond ten einde. Een wat gezapig debat. Mede door soms wat tamme gasten, een gespreksleider die niet altijd even goed voorbereid leek en vooral een overdaad aan onderwerpen. Dat maakt het niet makkelijk om de aandacht bij het hoofdthema te houden. Het is ook tekenend dat aan het eind van de avond bijna de helft van de stoelen leeg was, terwijl er gevochten werd om binnen te komen.


Belichtingen
Cliff.Baaij belichtte op 06-03-2008 14:20
Na een vlakke avond vind ik dit verslag het eerste heldere relaas.
duidelijk verwoord, feitelijk onderbouwd.
Perfect!!

joyce vlaming belichtte op 06-03-2008 14:29
Was er graag bij geweest... Klinkt al met al helemaal niet zo saai! Vooral die discussie tussen de VK en HH had ik willen zien. Het lijkt of er twee kampen ontstaan; een die vast houdt aan traditie en onafhankelijkheid en een die zoekt naar nieuwe mogelijkheden waar commercie en een mate van afhankelijkheid niet geschuwd wordt. Ik zelf denk dat we vooral open moeten staan voor nieuwe mogelijkheden om goed werk te maken. Want daar draait het bij mij uiteindelijk toch om in de documentaire fotografie, het vertellen van een goed verhaal.

Cliff.Baaij belichtte op 06-03-2008 14:40
1 aanvulling:
Voor dit debat is de participatie van iedereen, dus ook het publiek, gewenst voor het welslagen.
Het publiek vond ik tam. Zoals je zegt, ze liepen weg. Zoals ik ook het beleef: ze wachten af. Is dit hetzelfde afwachten van fotografen, als dat van "naast de telefoon"?
Ook het publiek kan zo'n debat een bepaalde richting opsturen. Ongeacht de waarschuwing van een gespreksleider.

Bas belichtte op 06-03-2008 15:00
@Cliff: Dank voor je waardering. Wat betreft de discussie vanuit het publiek: misschien had Edie Peters inderdaad wel mensen afgeschrikt met de melding dat er maar twee vragen per ronde gesteld mochten worden die alleen maar echt betrekking hadden op hetgeen er net besproken is. Anderzijds waren de stellingen van de gasten, afgezien Monshouwer versus Haijtema, ook niet echt bijzonder uitnodigend om te reageren. En je hebt wellicht ook wel gelijk dat het publiek veel te passief was. Ik was ook blij dat bij de derde stelling wel wat gezegd werd vanuit het publiek.

jos belichtte op 06-03-2008 15:27
Een Helder en Verhelderend verhaal Bas! Met grote belangstelling gelezen!

J-E belichtte op 06-03-2008 18:57
Hee, had jij die wesp ook gezien? Ik dacht dat 'ie stak in plaats van beet.



Belicht deze afdruk
Belichtingen niet meer mogelijk
Afdruk bewaren op del.icio.us; Afdruk bewaren op eKudos

Alles op deze site is auteursrechtelijk beschermd. Vermenigvuldiging, publicatie, reproductie of ander gebruik op welke manier dan ook, is alleen toegestaan na schriftelijke toestemming van de fotograaf.
Duplication of any material on this site without author's consent and attribution is expressly prohibited.